تبلیغات
شراب طهور
 
                                                        


  • کل بازدیدها :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
تحلیل آمار سایت و وبلاگ

یادداشتی از بنده در خبرنامه صادق:

واژه هویت[۱] در جامعه شناسی اغلب برای جواب دادن به این پرسش اساسی مورد استفاده قرار می گیرد که چه شاخص ها، ویژگی ها یا شرایط ویژه ای در تعریف یک واحد مستقل فردی یا اجتماعی تاثیر دارد. به ساده ترین تعبیر، هویت به معنای ویژگی های متمایز کننده ی یک واحد از واحد دیگر است و معمولاً به دو نوع فردی و جمعی قابل تقسیم است. هویت اجتماعی انسانبر پایه پنج مؤلفه تأثیرگذار، شکل می‌گیرد؛

۱ ـ عوامل جغرافیایی ـ اقلیمی،

۲ ـ عوامل سیاسی و تاریخی،

۳ ـ عوامل اقتصادی و معیشتی،

۴ ـ عوامل فرهنگی[۲](زبان و ادبیات و هنر، میراث اساطیری، سنن و آداب، یادمان‌ها،دین و…)،

۵ ـ مؤلفه‌های تربیتی.....

بنابراین برای تحلیل هویت فردی یا جمعی ناگزیز به بررسی عوامل سازنده آن واحد اجتماعی هستیم. در میان عوامل فوق، فرهنگ از جایگاه ویژه ای برخوردار است.اگر فرهنگ را به معنی مجموعه اندیشه های مشترک بشری بدانیم که دربستری از تفاوت ها قرار دارد، همین تفاوت های مربوط به اندیشه تفاوت فرهنگی و به دنبال آن تفاوت های هویتی را ایجاد می کند. عوامل فرهنگی، عواملی هستند که از گذر زندگی مشترک اجتماعی و تحت تأثیر نوع روابط انسانی حاکم بر جوامع ایجاد می‌شوند. این تأثیرات در صورت تداوم تاریخی، زمینه‌های پیدایش نوعی خاص از جهان بینی، اعتقادات، زبان مشترک، هنر، سنن ، آداب و آیین‌های اجتماعی منحصر بفرد را فراهم می‌آورند. این عوامل، به دلیل اینکه در زمانی نسبتأ طولانی ایجاد می‌شوند، به همان نسبت ماندگارتر و مستحکم‌تر از عوامل دیگر هستند و بخش اصلی از هویت اجتماعی انسان را شکل داده و به مرور زمان تغییر شکل می‌دهند و ممکن است تضعیف و یا تقویت شوند، اما بن‌مایه‌های تاریخی آنهاکمتر دچار تحولات آنی و دوره ای می‌‌شوند.

بسته به اینکه انسان، در هنگام تولد در کدام حوزه فرهنگی قرار گیرد، طبیعتأ احساس هویت فردی وجمعی او دارای مشخصه‌های منحصر بفرد همان حوزه (در آینده) می‌شود. این مشخصه‌ها، با انسان و رشد اجتماعی او، از طرف محیط زندگی، محیط آموزش، محیط کار و مجموعه روابط اجتماعی، به وی، خودآگاه و یا ناخودآگاه، همراه می‌شوند.[۳]

جهان اسلام پس از نیمه نخست قرن اول هجری دستخوش چالشها و دگرگونی  فراوان درونی شد و به مرور زمان زمینه های تضعیف مبانی فرهنگ دینی فراهم آمد و غبار تحریف و بدعت بر چهرة نورانی اسلام فرو نشست. در دوران حکمرانی غاصبان امویان و عباسیان ضربه های مهلکی بر بنیان های فرهنگی، اعتقادی و سیاسی مکتب حیات بخش اسلام از طریق محدود کردن حضور و فعالیت معصومین علیهم السلاموارد شد و عملاً جامعیت اسلام اصیل در انزوا قرار گرفت و تا پیش از نهضت احیاگر انقلاب اسلامی ایران اکثریت مسلمانان و مستضعفان در طول تاریخ ناخواسته در مسیرهای طراحی شده پادشاهان خودکامه یا عوامل استعمار و سلطه طلب حرکت کردند و رفته رفته از زندگی دینی و فرهنگ متمایز آن فاصله گرفتند. از سوی دیگر ویژگیهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی قلمرو پهناور سرزمینهای اسلامی باعث طمع بیشتر زورمداران برای حضور در جهان  اسلام شد تا کشورهای اسلامی را برای خود جزیره ثبات بدانند.  اما با توجه به  اینکه مکتب انسان ساز و ظلم ستیز اسلام مانع بزرگی برای دست اندازی آنان به گنجینه ذخایر مادی و معنوی مسلمانان  بود ، آنان با بهره گیری از غفلتهای پدیدآمده،از میان ملتها عواملی را انتخاب و به حاکمیت ملتهای مسلمان گماردند و با فرهنگ سازی های غلط و غیردینی مردم را نسبت به سرنوشت خود و جهان اسلام بی تفاوت ساختند تا کشورهای اسلامی را در تسخیر سیاستهای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی-نظامی خود قرار دهند.[۴]

به دنبال مشکلات پیش آمده در میان مسلمین در قرون اخیر، تحولات اصلاح طلبانه و اسلام خواهانه شدت یافت و مفاهیمی از قبیل «بازگشت به خویشتن»،« هویت یابی اسلامی»،« بیداری اسلامی[۵]» و… پدیدار شد و مسلمانان برای کاهش استیلای فرهنگ غربی نیازمند این بودند که براساس فرهنگ دینی خود و متناسب با ویژگی های بومی خود به شناخت و تعریف هویت دینی اقدام کنند تا علاوه بر مشخص شدن تمایزات فرهنگی آنان با بیگانگان، به تدریج بتوانند به استقلال فرهنگی و سیاسی دست بیابند.در کشور ما پس از دوران مشروطه و به خصوص در دوران پهلوی عناصر اساسی فرهنگ و هویت ایرانی-اسلامی ایرانیان مورد حمله واقع شد و  نبردی سخت میان سنت های  بومی -اسلامی و تجدد غرب گرا بوجود آمد[۶]. اوج اعتراضات به وضعیت اسف بار مسلمین و بردگی فکری و سیاسی آنان در مقابل استکبار جهانی در انقلاب اسلامی ایران بود[۷] که به عنوان رهبر فکری و عملی سایر نهضت های ضد غربی جهان محسوب می شود[۸]. انقلاب اسلامی با رویکردهای امام راحل (ره) و تدابیر مقام معظم رهبری فرصت جدیدی را برای هویت یابی مسلمانان و حتی برای انسان ها بوجود آورد تا در بستر آن بتوانند درباره نقایص فردی و اجتماعی خود تامل کنند و در جهت ایجاد نظام جدیدی از حق خواهی و حق طلبی حرکت کنند.[۹]

سخن از هویت دینی و چالش های داخلی و خارجی فرهنگ اسلامی، منوط به تبیینصحیحی از  مختصات فرهنگاسلامی است[۱۰]. در عصر حاضر که زمینه های فکری و عملی نفی فرهنگ غربی و حرکت به سوی فرهنگ جامع شیعی با محوریت حکومت جهانی حضرت مهدی (عج) فراهم شده است، مسلمانان و تمام حق گرایان جهان باید در سایه اتحاد معنوی بکوشند بر اساس اصول اساسی فرهنگ و تفکر اسلامی، از خود تعریفی منحصر به فرد ارائه دهند و با شناساندن هویت دینی خود به جهانیان علاوه بر تبلیغ صحیح مبانی دینی خود، در زدودن غبار غفلت از زندگی تمام انسان ها و دست یابی به حقیقت و عدالت نقش مؤثری داشته باشند[۱۱] زیرا یکی از زمینه های تحقق ظهور منجی عالم، نیاز عمومی انسان ها به ایشان و درک استکبار و ظلم جهانی و از سوی دیگر فراهم شدن مقدمات تمدن سازی اسلامی است.[۱۲]

به همین دلیل تمام ویژگی های نظری و عملی فرهنگ اسلامی از جمله توحید، جامعیت مادی ومعنوی ، اعتقاد به غیب، نفی ظلم و استکبار، دنیاطلبی، معادگرایی، سلوک و حرکت مستمر افراد به سمت تعالی، جنسیت و دستورات مربوط به آن و… باید با تمامی عناصر سازنده هویت فردی و اجتماعی افراد ترکیب و متناسب با ویژگی های بومی[۱۳] آنها الگویی از شخصیت متمایز دینی تولید شود. برای این کار لازم است سبک زندگی عادی افراد تغییر کند و از مبانی دینی در این مسیر کمک گرفته شود.باید دقت نمود که برای دست یابی به  هویت و سبک زندگی اصیل اسلامی نباید یک نوع روش ثابت و مشخص را بر انسان ها تحمیل نمود زیرا که انسان‌ها در پایه‌های وجودی‌شان با هم متفاوت‌اند.[۱۴]این تفاوت ها ، اقتضائات افراد و تاحدی اختلاف سلیقه ها در اسلام مورد تایید قرار گرفته است[۱۵].البته در همه‌ی ما فطرت و ماهیت انسانی در حوزه‌ی تکوین و اصول،جهت و محدوده‌ها در حوزه‌ی تشریع مشترک است[۱۶]، اما نقطه‌ی شروع با هم برابر نیست. نمی‌توان از همه انتظار داشت که از یک جا شروع کنند، چون هر کسی از یک دامنه‌ای برخاسته است، اما جهتِ حرکت، شیوه‌ی حرکت، ممنوعیت‌ها و محدودیت‌هایآدم‌ها یکی است، چون در ماهیت انسانی با هم برابرند.

 نادیده گرفتن این تفاوت ها باعث تحمیل الگوهای هویت و سبک زندگی دینی به افراد می شود و در نهایت موجب دین گریزی انسان ها خواهد شد.

*دانشجوی کارشناسی ارشد پیوسته رشته حقوق دانشگاه امام صادق(ع)

 

[۱]Identity، این واژه در علم روانشناسی و مردم شناسی نیز کاربردهای اصطلاحی فراوانی دارد. البته مفهوم هویت شناساگر در فلسفه غرب توسط دکارت بوجود آمد و در فلسفه های شناختی درباره آن بحث می شود.

[۲]طبق نظر برخی جامعه شناسان فرهنگ به معنای یک کل به هم پیوسته از عوامل جغرافیایی،سیاسی، تربیتی و…است. بر اساس نظر مذکور هویت فقط بر مبنای فرهنگ شکل می گیرد اما اگر فرهنگ را از سایر عوامل متمایز بدانیم تقسیم بندی فوق صحیح خواهد بود.

[۳]عرفانی، فرهاد، یادداشت«هویت یعنی چه؟»، خبرگزاری تابناک.

[۴]برای مطالعه بیشتر ر.ک مقاله امام خمینی(ره) و بیداری اسلامی، حسین شیدائیان، ماهنامه حصون، شماره۳۶٫

[۵]نگاهی به آثار شهید مطهری، ما را به این نتیجه می رساند که بحث از هویت اسلامی، ازجمله دغدغه های فکری ایشان بوده است. ایشان درجند کتاب به این بحث پرداخته اند: خدمات متقابل اسلام و ایران، حق و باطل به ضمیمه احیای تفکر اسلامی از جمله این کتاب ها محسوب می شوند.

[۶]پس از بررسی اجمالی تاریخ معاصر با موارد فراوانی از این تضاد ها مواجه می شویم مانند مساله کشف حجاب ومقاومت علما و مردم، مشروطه خواهی و…. برای مطالعه تخصصی ر.ک. داوری اردکانی، رضا، رساله در باب سنت و تجدد، نشر ساقی.

[۷]برای مطالعه بیشتر در زمینه جایگاه انقلاب اسلامی ر.ک. طاهرزاده، اصغر، انقلاب اسلامی:برون رفت از عالم غربی، نشر المیزان.

[۸]مقاله بیداری اسلامی، سخن سردبیر، ماهنامه پاسداری فرهنگی، شماره۲٫

[۹]مقام معظم رهبری در این باره می فرمایند:« آنچه مهم است، حفظ هویت جمعىِ یک ملت یا یک مجموعه‌ى انسانى است، زیر هر نامى. هویت ایرانى – اسلامى مردم ما و ملت ما، به برکت انقلاب اسلامى، به برکت حضور مردم در صحنه و دخالت و شراکت مردم در مسائل اساسى نظام، یک واقعیت جاافتاده است. امروز دنیا ملت ایران را به مسلمانىِ همراه با آگاهى و بصیرت و پیشگامى و پیشرفت در میدانهاى مختلف میشناسد؛ این چیز کمى نیست. بخصوص امروز که حرکتهاى اسلامى در دنیاى اسلام آغاز شده است، ملت ایران میتواند نقش ایفاء کند.» بیانات در اجتماع مردم پاوه ۲۵/۷/۱۳۹۰٫ «ما در طول تاریخمان، چنین وضعیتى را در کشورهاى اسلامى نداشتیم. اینکه احساس هویت، احساس بیدارى، نه در یک ملت، بلکه در کشورهاى متعددى از کشورهاى اسلامى پدید بیاید و این احساس بیدارى، این احساس هویت، متکى به اسلام باشد، این را ما در گذشته هرگز نداشتیم؛ این مال امروز است؛ این یک نشانه است، نشانه‌ى تحول است. چون مسلمانها یک میلیارد و نیم از جمعیت دنیا را تشکیل میدهند، ده‌ها کشور شامل اکثریتهاى مسلمان هستند و کشورها هم جاهاى حساسى قرار دارند، بنابراین این بیدارى یک امر عادى نیست؛ نشان‌دهنده‌ى یک تحول در ساخت و نقشه و هندسه‌ى جدید دنیاست.» بیانات در دیدار اساتید دانشگاه ها ۲۲/۵/۱۳۹۱٫

[۱۰]گیدنز، آنتونی، جامعه شناسی، نشر نی.

[۱۱]ناگفته نماند که رسانه به معنای عام و ارتباطات میان فرهنگی و میان دینی در دست یابی به چنین اهدافی باید مورد توجه فراوان قرار بگیرد تا استعدادهای بالقوه ی فرهنگ اسلامی برای تمدن سازی جهانی به تدریج ظاهر شود. برای مطالعه بیشتر ر.ک. فیاض، ابراهیم، تعامل دین، فرهنگ و ارتباطات، نشر بین الملل.

[۱۲]همایون، محمدهادی، تاریخ تمدن و ملک مهدوی، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

[۱۳]برای مطالعه بیشتر ر.ک. فیاض، ابراهیم، مقاله چارچوبیبرایمطالعههویتایرانی، ماهنامه پگاه حوزه، شماره ۱۴۹

[۱۴]واقعیت این است که حتی دو بچه‌ای که ‌از یک سلّول اولیه پدید آمده‌اند و درون یک خانواده بزرگ شده‌اند، با هم شبیه نیستند.

[۱۵]«قُل کُلٌّ یعملُ علی شاکِلَتِه»، سوره‌یمبارکه‌یاسراء،آیه‌۸۴.

[۱۶]مطهری، مرتضی، فطرت، نشر صدرا.





نظرات :
سربرگ : دست نوشته، مساله شناسی انقلاب اسلامی، 
برچسب ها :
مطالب مرتبط : لینک خبرنامه صادق،




دوشنبه 16 مرداد 1396 04:31 ب.ظ
Hi there, I want to subscribe for this blog to take latest updates, therefore
where can i do it please help.
شنبه 31 تیر 1396 01:34 ب.ظ
At this time it sounds like Wordpress is the top blogging platform available right now.
(from what I've read) Is that what you are using on your blog?
چهارشنبه 13 اردیبهشت 1396 08:17 ق.ظ
Amazing blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
A design like yours with a few simple tweeks
would really make my blog shine. Please let me know where you
got your design. Thanks
یکشنبه 9 شهریور 1393 08:38 ب.ظ
سلام دوست عزیز لطفا سایت من رو با نام خرید شارژ رایتل یا شارژ رایتل در سایت خودتون لینک کنید http://sharjerightel.ir همچنین جهت تبادل لینک می توانید به http://sharjerightel.ir/links مراجعه نمایید..... با تشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر